Współczesne tradycje religijne a Halloween

Kategoria: Ciekawostki Opublikowano: środa, 30, październik 2013

Halloween to święto głęboko zakorzenione w kulturze krajów anglosaskich, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych, ale również w Irlandii, Australii, czy Nowej Zelandii.

Irlandczycy, którzy w XIX wieku, wskutek wielkiego głodu spowodowanego zarazą ziemniaczaną, wyemigrowali do USA i zaszczepili tam zwyczaje związane z Halloween.

Święto to znane jest na całym świecie.  Również Polakom nie jest zupełnie obce obchodzenie na wesoło święta zmarłych, choć bardziej w wersji przebieranek dla dzieci w szkole, czy imprez kulturalnych (występy teatralne, projekcje filmowe lub imprezy klubowe).

 

Spróbuję przybliżyć genezę tego święta. Przedstawię spuściznę pogańskich tradycji, nie tylko na gruncie irlandzkim, ale także polskim, które miały wpływ na późniejsze  wczesnochrześcijańskie obrzędy.

Geneza nazwy

Nazwa Halloween (oryginalna pisownia to Hallowe’en) pochodzi od Wieczoru Wszystkich Świętych  (All Hallows even), przypadającego na 31 października, dzień przed Dniem Wszystkich Świętych (All Saints Day, All Hallows Day).

Celtyckie Samhain


Pierwsze zapiski o obchodzeniu święta sięgają wieków średnich (Middle Ages).
Jest wielu zwolenników łączenia tej tradycji również z pogańskim, irlandzkim świętem Samhain (początek celtyckiego nowego roku)  – celebrowanym na pograniczu lata i zimy, czyli po zakończeniu żniw oraz spędzeniu z pastwisk bydła i owiec.  Stąd też druga nazwa Harvest Festival (Święto Zbiorów).

Są osoby, które uważają, że znaczenie tego święta w kontekście Halloween może być przesadzone, zwłaszcza, że tylko w tym kraju to powiązanie było tak bardzo widoczne, podczas gdy w innych częściach teraźniejszych Wysp Brytyjskich ważniejszą role odgrywały wtedy inne święta takie jak Nowy Rok czy 1 Maj.

Celtyckie święto kładło nacisk na pojęcie “czasu bez czasu”, – ponieważ wieczorem kończyło się lato (w szerszym rozumieniu stary rok),  o świcie zaczynała zima, a wraz z nią Nowy Rok. Pozostałe 12 godzin było niejako w zawieszeniu. Noc ta stanowiła pomost pomiędzy światem realnym a duchowym, co sprzyjało spotkaniom żywych z umarłymi.

Celtowie wierzyli, że składając ofiary zdołają przebłagać boga śmierci (Samhain) za swoje grzechy. Jeśli tak by się nie stało, w najbliższe święto (31.10) zostaliby sprowadzeni przez niego na Ziemię, aby odpokutować  swe przewinienia w ciele zwierzęcia. Im gorsze winy, tym bardziej prymitywne zwierzę. Żywi przywdziewali wtedy skóry zwierzęce, aby Samhain wraz ze swą świtą wziął ich za takie pokutujące dusze i zostawił ich w spokoju.

Celtyccy kapłani -  Druidzi palili wtedy ogniska w świętych gajach, aby oddając cześć największemu bóstwu Słońcu odgonić złe dusze, a przywołać tylko te dobre. Tańczono przy ogniskach, a potem oczekiwano świtu, jako triumfalnego zwycięstwa Słońca nad Samhainem.

W nocy wygaszano domowe paleniska, aby nie przyciągnęły złych duchów. Rankiem, 1 listopada, zbierano zaś żarzące się jeszcze kawałki drewna, aby je rozpalić w domostwach. Miało to przyciągnąć powodzenie i chronić rodziny od złych mocy.

Wpływy pogańskie na polskie obrzędy


Również w polskiej tradycji kult zmarłych jest powiązany z datą 31 października. Aż do początku XX wieku, głównie na terenach wiejskich, oczekiwano tej nocy odwiedzin zmarłych. Przygotowywano sutą strawę – pieczono chleb, gotowano kaszę, zostawiano wódkę (Katolicy na stołach w izbach, a Prawosławni na grobach). Wierzono, bowiem,  że dusze potrzebują bliskości krewnych oraz chcą ukoić pragnienie i głód.

Zostawiano także uchylone drzwi domostw, jako przejaw gościnności i pamięci o zmarłych. Jednakże u podstawy tej tradycji, tak jak wielu innych, był również strach przed rzekomą zemstą nieugoszczonych duchów. Mogły one sprowadzić nieszczęście w postaci różnych szkód, choroby, a nawet przedwczesną śmierć. Z tego też powodu goszczono żebraków i przykościelnych dziadów, ponieważ wierzono, że zmarłe dusze mogły przybrać ich postać. W zamian mieli modlić się za zmarłych w danej rodzinie.

W ciągu dwóch kolejnych dni zabronione były czynności, które mogły zranić dosłownie, czyli skaleczyć duchy lub je znieważyć. Także na ten czas porzucano tak prozaiczne codzienne zajęcia takie jak szycie i tkanie, wylewanie pomyj, maglowanie czy deptanie kapusty.

W odróżnieniu od celtyckiego święta, gdzie zwykli ludzie nie rozpalali ognia, tu w noc zaduszną  rozniecano ogniska na cmentarzach, aby wskazać drogę zbłąkanym duszom. Wierzono także, że ogień palony na grobach samobójców, poza murami cmentarza, ma moc oczyszczającą te dusze z grzechu, jak również ochroni przed złymi mocami, które mogą w takim miejscu się pojawiać.

Powiązanie pogańskiego kultu z Chrześcijańskim świętem


Prawdopodobnie Kościół Chrześcijański ustalił obchodzenie dnia Wszystkich Świętych (All Saints Day) na 1 listopada, gdyż łatwiej było wykarmić pielgrzymów przybywających do Rzymu jesienią, a więc po zbiorach, niż wiosną.

Pierwotnie obchodzono je, bowiem 13 maja i najpierw czczono pamięć męczenników, którzy oddali swe życie za wiarę w Chrystusa. Dopiero w 837 Grzegorz IV rozporządził, aby odtąd 1 listopada był dniem poświęconym pamięci nie tylko męczenników, ale wszystkich świętych Kościoła Katolickiego. Jednocześnie, na prośbę Cesarza Ludwika Pobożnego, rozszerzono to święto na cały Kościół.
Liderzy kościelni również, jeśli nie przede wszystkim, dążyli w ten sposób do zastąpienia ciągle praktykowanych pogańskich rytuałów przez Chrześcijańskie praktyki.

Data Wszystkich Świętych pokrywała się z jego poprzednikiem celtyckim. Tak bliskie pokrewieństwo nie służyło dobrze czci Chrześcijańskich świętych, ponieważ lud kierował swą uwagę bardziej ku poszanowaniu pamięci swych zmarłych przodków. Ustanowiono, więc kolejne święto – Święto Zmarłych, by modlić się również za dusze w czyśćcu.

W „The Encyclopeadia Britannica” czytamy:

“Zaduszki (...) ustanowiono w Kościele rzymskokatolickim ku pamięci zmarłych w wierze. To święto opiera się na nauce, że dusze wiernych, którzy przed śmiercią nie zostały oczyszczone z grzechów powszednich lub nie odpokutowały za dawne wykroczenia, nie mogą oglądać Boga, ale można im pomóc przez modlitwę i ofiarowanie mszy. (...) Niektóre popularne wierzenia związane z Dniem Zadusznym wywodzą się z pogaństwa i sięgają zamierzchłej przeszłości. Dlatego w wielu krajach katolickich mieszkańcy wsi wierzą, że w noc poprzedzającą Zaduszki zmarli wracają do swych dawnych domów i spożywają potrawy przygotowane przez żywych”

 

Ciekawe spostrzeżenie, łączące pogańskie i wczesnochrześcijańskie kultury,  możemy znaleźć w książce „The Worship of the Dead” (Kult zmarłych) J. Garnier:

“Do mitologii wszystkich starożytnych ludów wplecione są wydarzenia związane z potopem (...). Znaczenie tego argumentu podkreśla fakt, że ku pamięci tego wydarzenia obchodzą wielkie święto zmarłych nie tylko ludy mniej lub więcej ze sobą powiązane, lecz także te, które dzielą ocean i całe stulecia. Ponadto wszyscy obchodzą to święto dokładnie lub mniej więcej w tym samym dniu, w którym według sprawozdania Mojżesza rozpoczął się potop, tzn. Siedemnastego dnia drugiego miesiąca – miesiąca odpowiadającego w przybliżeniu naszemu listopadowi”.

 

Tekst i zdjęcia: Iwona Anna Ryś

Literatura pomocnicza:
Adams, W. H. Davenport. Curiosities of Superstition and Sketches of Some Unrevealed Religions.
Aveni, Anthony. The Book of the Year: A Brief History of Our Seasonal Holidays.
Garnier, J. The Worship of Dead
Brittanica oraz Wikipedia


Lejdiz Mag

http://www.lejdizmagazine.com/2012/10/obiady-czwartkowe-kultura-zbliza-sie.html

30/10/2013

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież

O nas

MOJABANCERELLA.com to portal o charakterze informacyjnym, gdzie staram się na bieżąco przekazywać Państwu informacje dotyczące Polonii włoskiej i nie tylko.

„Mojabancarella” – moja -, czyli nasza, każdego z osobna i - bancarella – słowo które stało się naszym spolszczonym tłumaczeniem słowa stragan, gdzie można znaleźć wszelkie dobro. 

ZAPRASZAM NA MOJABANCARELLA

Przedsięwzięcie jest współfinansowane przez Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” ze środków otrzymanych od Kancelarii Senatu w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą.

  

Najnowsze artykuły

Zlot Motocyklowy przy Kwaśnicy

 

 

Festiwal Kwaśnicy oraz Mojabancarella serdecznie zapraszają wszystkich miłośników motocykli, na Zlot Motocyklowy przy Kwaśnicy, który odbędzie się w Żywcu, w dniach 10 – 12 sierpnia 2018 roku.

Zlot Motocyklowy połączony jest z jubileuszem XV-lecia Festiwalu Kwaśnicy. Zlot rozpocznie się w piątek o godz. 16.00 mszą św. polową. W sobotę zapraszamy na Paradę Motocyklową ulicami Żywca, która wyruszy spod Amfiteatru i skieruje się na żywiecki Rynek, gdzie zaplanowany jest krótki postój a następnie powrót pod Amfiteatr.

 

XV Festiwal Kwaśnicy

 

 

Światowa Loża Smakoszy Beskidzkiej Kwaśnicy zaprasza serdecznie na jubileusz XV-lecia Festiwalu Kwaśnicy, który odbędzie się w Żywcu, w dniach od 10 do 12 sierpnia 2018 roku, na błoniach Amfiteatru pod Grojcem.

Pomysłodawczyni i organizator, sławnej na całą Polskę Kwaśnicy, Barbara Czul, o tegorocznym Festiwalu mówi, że będzie niepowtarzalny a program Festiwalu zostanie tak ułożony, aby każdy z uczestników znalazł w nim coś atrakcyjnego dla siebie – niezależnie od wieku oraz płci.

 

Beskidy Music Festival 2018

 

 

Maciej Maleńczuk, Sławomir i Smolik // Kev Fox to gwiazdy, które wystąpią na żywieckiej scenie podczas Beskidy Music Festival, który odbędzie się 16 – 17 czerwca 2018 roku, na Błoniach Amfiteatru pod Grojcem.

Organizatorami Beskidy Music Festival jest Stowarzyszenie Światowa Loża Smakoszy Beskidzkiej Kwaśnicy oraz portal Beskidy.News.

Uroczyste zakończenie roku szkolnego 2017-2018

 

 

2.06.2018 r. odbyło się uroczyste zakończenie roku szkolnego 2017/2018 w siedzibie szkoły. Z tej okazji gościli u nas Wicekonsul Wydziały Konsularnego Ambasady RP w Rzymie, pan Michał Drożniewski oraz płk Dariusz Skrodzki z JFC NATO.

Uroczystość została otwarta przez dyrektorki szkoły, panią Annę Smolińska i Agnieszkę Folcik, po czym, zaproszeni goście przekazali swoje pozdrowienia i wyrazy uznania dla całej szkolnej społeczności. Szkoła otrzymała  upominki od Wicekonsula Drożniewskiego w formie materiałów dydaktyczych i od płk Skrodzkiego pamiątkową statuetkę Wojska Polskiego.

W tym roku, w podziękowaniu za otwarte serce, życzliwość i przychylność wobec działań szkoły, polska szkoła przyznała pierwsze dyplomy "Przyjaciela Szkoły".

Zostali uhonorowani płk Skrodzki, Pani Konsul Ewa Mamaj, Wicekonsul Michał Drożniewski oraz Ewa Nytko.  

Poradnik Kibica na Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2018 w Rosji

 

 

Z racji zbliżających się Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej FIFA 2018 w Rosji Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP przygotowało poradnik dla polskich obywateli udających się na mundial.

Przygotowany poradnik zawiera praktyczne informacje dotyczące m.in. bezpieczeństwa, warunków wjazdu i pobytu w Federacji Rosyjskiej czy zachowania się w typowej sytuacji losowej (np. utrata dokumentu tożsamości). Interaktywna broszura, którą można łatwo odczytać za pomocą urządzeń mobilnych, zawiera także dane teleadresowe polskich urzędów konsularnych działających w Federacji Rosyjskiej, w tym Mobilnych Punktów Konsularnych w Kazaniu i Wołgogradzie otwartych specjalnie na czas trwania Mundialu.

 

Drużyna "Polonia" na rzymskim Marszu Różowej Wstążki

 

 

Już po raz 6. Drużyna "Polonia" uczestniczyła w rzymskim 2 km. marszu Różowej Wstążki. Inicjatywę dla Polaków, jak co roku, zorganizowało Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne Le Rondini, pod Patronatem Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Rzymie.

 

Hawajskie Party w Neapolu

 

 

Stowarzyszenie Instytut dla Polonii z Neapolu, serdecznie zaprasza na powitanie lata w hawajskim rytmie, które odbędzie się w sobotę 9 czerwca 2018 roku w Sayonara Eventi – Lago Patria, od godz. 21.00. Wieczór poprowadzi oczywiście DJ EVA.

Hawajskie stroje mile widziane.

Rezerwacja i info pod numerem 333 999 86 96

Serdecznie zapraszamy

Mojabancarella 04/06/2018

 

Spałem w Pile – Artur Andrus

 

 

Artur Andrus, Mistrz Mowy Polskiej, artysta tak płodny, który pisze wiersze i piosenki, że tak powiem z marszu, komentator w Szkle Kontaktowym, wieloletni dziennikarz, egzaminy na studiach zaliczał wierszem, uhonorowany Złotym Krzyżem Zasługi, płyta „Myśliwiecka” pokryła się podwójną platyną, „Cyniczne córy Zurychu”, kolejna platyna.